கங்கைகொண்ட சோழபுரம் பிரகதீஸ்வரர் கோயில்

சுற்றிலும் பச்சை வயல்களும் சிறு கிராமமும்தான். அவற்றுக்கு நடுவே திடீரென்று வானை நோக்கி எழுகிறது ஒரு கல் மலை. ஒன்பது நிலைகள் கொண்ட அந்த விமானம், தஞ்சைக் கோபுரம் போல நேர்கோட்டில் ஏறாமல், மேலே போகப் போக மெல்ல உள்வளைந்து செல்கிறது. கருவறையில் பிரகதீஸ்வரர் சுமார் 13 அடி உயர லிங்கமாக வீற்றிருக்கிறார்; ஆவுடையின் சுற்றளவு சுமார் 18 மீட்டர். இவ்வளவு பெரிய திருமேனிக்கு நீராட்டு நடத்தும்போது, குருக்கள் சாரம் போல மரமேடை அமைத்து அதில் ஏறித்தான் செய்ய முடியும். இறைவிக்கும் அதே கம்பீரம்: பெரியநாயகியின் திருவுருவம் சுமார் ஒன்பதரை அடி. கருவறையை நோக்கி, சுமார் 200 மீட்டர் தள்ளி, சுண்ணாம்புக் கல்லால் ஆன பெரிய நந்தி தரையில் அமர்ந்திருக்கிறது.

ஊரின் பெயரே ஒரு வெற்றிச் செய்தி. ராஜராஜ சோழனின் மகன் முதலாம் ராஜேந்திரன் கர்நாடகம், ஆந்திரம், ஒடிசா வழியாக வங்காளம் வரை படை நடத்தி, அங்கே ஆண்ட பால மன்னனை வென்றான். தோற்ற அரசர்கள் கங்கை நீரைக் குடம் குடமாகச் சுமந்து வந்து கொடுக்க வேண்டும் என்பது அவன் இட்ட கட்டளை. அந்த நீர் கோயில் கிணற்றில் ஊற்றப்பட்டதால் கிணற்றுக்குச் சோழகங்கம் என்று பெயர் வந்தது. வெற்றியோடு திரும்பியவன் "கங்கைகொண்ட சோழன்" என்ற பட்டத்தைச் சூடிக்கொண்டான். தலைநகரையே தஞ்சையிலிருந்து இங்கே மாற்றியவன், ராஜராஜன் அங்கே செய்ததைத் தானும் செய்தான்: புதிய நகரின் நடுவில் ஒரு பெருங்கோயில். ஏறத்தாழ இருநூற்று ஐம்பது ஆண்டுகள் சோழப் பேரரசு இங்கிருந்தே ஆளப்பட்டது.

சுவர்களில் ஏறத்தாழ ஐம்பது சிற்பங்கள் உண்டு. நடராஜர், சரஸ்வதி, சண்டேசுர அனுக்கிரக மூர்த்தி ஆகியவை கண்ணை விட்டு அகலாதவை. அதே வரிசையில் இன்னொரு அபூர்வக் காட்சி: பார்வதியை அருகில் வைத்துக்கொண்டு, அமர்ந்திருக்கும் சிறிய உருவமான ராஜேந்திரனுக்குச் சிவன் வெற்றி மாலை சூட்டுகிறார். நவக்கிரகங்களைத் தனித்தனிச் சிலைகளாக நிறுத்தாமல், ஒன்பதையும் ஒரே பாறையில் மலர்ந்த தாமரையாகச் செதுக்கியிருப்பது இந்தக் கோயிலின் தனி அடையாளம். கல்வியின் தேவியும் செல்வத்தின் தேவியும் இங்கே கண்மூடித் தவம் இருக்கும் நிலையில் காட்சி தருவதால், இருவர் பெயருக்கும் முன்னால் 'ஞான' என்ற அடைமொழி சேர்ந்திருக்கிறது. போகசக்தி, சுப்பிரமணியர் செப்புத் திருமேனிகள் சோழர் உலோகக் கலையின் உச்சம். சிற்பிகளின் கணக்கு இன்னொன்றிலும் தெரிகிறது. பகல் வெயில் நந்தியின் மேல் பட்டுத் திரும்பி, உள்ளே இறைவனின் மேல் போய் விழுகிறது; கருவறைத் தீபங்களை அணைத்துவிட்டால் அந்த வெளிச்சம் பளிச்சென்று தெரியும். ஆவுடைக்குக் கீழே பதித்த சந்திரகாந்தம் என்ற கல், கோடையில் கருவறையைக் குளிர வைத்து, பனிக் காலத்தில் கதகதப்பாக்குகிறது. வடக்கிலிருந்து குடம் குடமாக வந்த கங்கை அன்று சேர்ந்த இடமான சிம்மக் கிணறுதான் இன்றும் கோயிலின் தீர்த்தம். அதன் வாயிலில் உள்ள சிங்க உருவம் மட்டும் பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டில் சேர்க்கப்பட்டது.

மூவருலாவும் கலிங்கத்துப்பரணியும் இந்த நகரத்தின் பெருமையைப் பாடுகின்றன. அந்த அரண்மனையும், மற்ற கோயில்களும், நகரமும் பதிமூன்று, பதினான்காம் நூற்றாண்டுகளில் மண்ணோடு மண்ணாயின. இந்த ஒரு கோயில் மட்டும் ஏன் தப்பியது என்பதற்கு இன்றுவரை தெளிவான விடை இல்லை. சுற்றியுள்ள மண்மேடுகளிலும் உடைந்த தூண் அடிகளிலும் அந்தப் பழைய தலைநகரின் சுவடு இன்னும் தெரிகிறது.

ராஜேந்திரனின் கங்கைப் படையெடுப்பு பற்றிய முதல் குறிப்பு கி.பி. 1023-ஆம் ஆண்டுக் கல்வெட்டில் வருகிறது. நகரின் பெயர் முதன்முதலில் 1029-ஆம் ஆண்டுக் கல்வெட்டில் இடம்பெறுகிறது. ஆட்சியின் இருபதாம் ஆண்டான 1035-இல் கோயில் நிறைவடைந்தது; கோயிலுக்கான முதல் கொடையும் அதே ஆண்டுதான். விமானம் சுமார் 55 மீட்டர் உயரம், தஞ்சையை விட ஏறத்தாழ 3 மீட்டர் குறைவு. தந்தையின் படைப்புக்கு மரியாதை காட்டவே ராஜேந்திரன் உயரத்தைக் குறைத்தான். அவனுக்குப் பின் வந்த சோழ மன்னர்கள் பெரும்பாலும் இங்கேயே முடிசூட்டிக்கொண்டனர். கோயிலில் உள்ள சுமார் இருபது கல்வெட்டுகள் பிற்காலச் சோழர், பாண்டியர், விஜயநகர அரசர்கள் கொடுத்த கொடைகளைப் பதிவு செய்கின்றன; ராஜேந்திரனின் சொந்தக் கல்வெட்டு ஒன்றுகூட இல்லை. பதிமூன்றாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியிலிருந்து நகரம் அழியத் தொடங்கியது. பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டில் பிரிட்டிஷ் ஆட்சியில் பாதுகாப்புப் பணிகள் நடந்தன. அருகே நடந்த அகழாய்வுகளில் அரண்மனை, கோட்டைச் சுவர்களின் எச்சங்கள் கிடைத்தன. இன்று இந்தியத் தொல்லியல் துறை (ASI) இதைப் பாதுகாக்கப்பட்ட நினைவுச் சின்னமாகப் பராமரிக்கிறது. 2004-இல் தஞ்சை, தாராசுரம் கோயில்களுடன் சேர்த்து யுனெஸ்கோவின் "உயிர்ப்புடன் திகழும் மாபெரும் சோழர் கோயில்கள்" பட்டியலில் இடம்பெற்றது. 2014 ஜூலையில் ராஜேந்திரன் முடிசூடிய ஆயிரமாம் ஆண்டு விழா இங்கே இரண்டு நாள் கொண்டாடப்பட்டது.

இங்கே மனக்குறையோடு வருபவர்கள் நேராகப் போய் நிற்பது துர்க்கையின் முன்புதான். கல்யாணம் தள்ளிப்போகிறவர்கள், பிள்ளை வரம் கேட்பவர்கள், வேலையில் உயர்வோ விரும்பிய ஊருக்கு மாற்றலோ எதிர்பார்ப்பவர்கள் எல்லோரும் அவளுக்கு அர்ச்சனை செய்கிறார்கள். வேண்டியது நடந்ததும் செலுத்தும் நன்றிக்கடனும் இந்தக் கோயிலின் அளவுக்கே பெரியது: இறைவனுக்கு சுமார் 25 மீட்டர் வேஷ்டி, 14 அடி நீள மாலை; அம்பாளுக்கு ஒன்பது கஜச் சேலை. இது பக்தர்களின் வழிபாட்டு மரபு; எந்தப் பலனுக்கும் உறுதிமொழி அல்ல.